WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:08.000
Hier loopt het al vast. En hier loopt het straks waarschijnlijk ook vast. En hier: de bus.

2
00:00:08.000 --> 00:00:11.000
komt niet meer langs in jouw dorp, waardoor je elke dag met de auto aansluit in de

3
00:00:11.000 --> 00:00:17.000
file. Of de bus zelf staat vast in de file, net terwijl je die ene belangrijke afspraak hebt.

4
00:00:18.000 --> 00:00:22.000
Of je bent gebonden aan een rolstoel en je weet dat het openbaar vervoer voor jou soms een

5
00:00:22.000 --> 00:00:36.000
grote hindernis is. Dat is eigenlijk ook een soort van vastlopen. Het piept en het kraakt. We willen voortdurend

6
00:00:36.000 --> 00:00:41.000
van A naar B. Maar hoe lang kan dat nog op de traditionele manier? Het is tijd voor een

7
00:00:41.000 --> 00:00:47.000
nieuwe visie op mobiliteit. Minder in de eigen auto, meer collectief vervoer, maar dan wel slim en duurzaam.

8
00:00:48.000 --> 00:00:54.000
Beschikbaar voor iedereen. Zeker voor mensen die niet zelfstandig kunnen reizen. Publieke mobiliteit, het nieuwe

9
00:00:54.000 --> 00:01:00.000
toverwoord. Een systeem waarin reizigers centraal staan, met hun mogelijkheden en behoeften. Een manier om je

10
00:01:00.000 --> 00:01:06.000
reis te plannen, te betalen en slim gebruik te kunnen maken van alle beschikbare vormen van publiek vervoer, die ook

11
00:01:06.000 --> 00:01:13.000
nog eens goed op elkaar aansluiten. Over dat mooie concept praten we met wetenschappers, verantwoordelijke bestuurders en natuurlijk ook

12
00:01:13.000 --> 00:01:18.000
met een reiziger. Maar laten we eerst eens kijken naar de praktijk. Bijvoorbeeld in de regio

13
00:01:18.000 --> 00:01:24.000
Drechtstede in het zuidelijk deel van de Randstad. Waar de wethouder die verantwoordelijk is voor bereikbaarheid in

14
00:01:24.000 --> 00:01:30.000
de regio meteen maar zelf de conclusie heeft getrokken. Ik heb mezelf de uitdaging gegeven:

15
00:01:30.000 --> 00:01:35.000
Ik ga de auto rigoureus laten staan. Mijn vrouw maakte gebruik van de gezinsauto en ik heb

16
00:01:35.000 --> 00:01:39.000
in het eerste jaar, ik heb toen dus alles geturfd, heb ik negen keer aan haar

17
00:01:39.000 --> 00:01:42.000
gevraagd: "Zal ik je morgen even naar het werk brengen? Want ik heb, ik heb een

18
00:01:42.000 --> 00:01:46.000
wat lastige meeting middle of nowhere, zonder busverbinding." Voor de rest heb ik alles met OV

19
00:01:46.000 --> 00:01:50.000
of met fiets gedaan. Nee, ik ben een aantal kilo's afgevallen. Dus dat is voor het gezonde

20
00:01:50.000 --> 00:01:55.000
uit. En ik heb er plezier in. Voordat ik wethouder was, had ik ook een mooie baan

21
00:01:55.000 --> 00:01:59.000
en gaf ik ook wat, een mooie grote auto. Een jongere generatie, ik weet niet...

22
00:02:00.000 --> 00:02:03.000
Ik weet niet of een auto nog steeds de heilige koe is en het statussymbool

23
00:02:03.000 --> 00:02:09.000
wat het ooit geweest is. Ik zie steeds meer bestuurders in ieder geval die het zelfs enigszins

24
00:02:09.000 --> 00:02:15.000
ongemakkelijk vinden als ze achterin de dienstauto stappen. Ik had laatst een een leuk geval in

25
00:02:15.000 --> 00:02:20.000
Den Haag, waarbij de bestuurder zei: "Van Rijn, rijd met me mee terug naar het dorp, zeg maar. Want dat geeft

26
00:02:20.000 --> 00:02:26.000
mij een beter gevoel, dat ik niet alleen achterin die auto zit." De Drechtsteden. Meer dan tweehonderdzeventig

27
00:02:26.000 --> 00:02:33.000
duizend inwoners op een relatief klein aardoppervlak. Samen de vijfde stad van Nederland, met grotere plaatsen als

28
00:02:33.000 --> 00:02:38.000
Dordrecht en Zwijndrecht. De A vijftien, de A zestien, de aanvoerlijnen van het economisch hart

29
00:02:38.000 --> 00:02:45.000
van Nederland, maar ook het landelijk gebied van de Alblasserwaard. Een regio die de komende jaren vijfentwintigduizend nieuwe woningen

30
00:02:45.000 --> 00:02:52.000
wil bouwen. En waar je dus veel problemen van modern Nederland tegenkomt. We slibben langzaam dicht. Dat merken we

31
00:02:52.000 --> 00:02:57.000
aan de grote snelwegen. We merken het aan het sluipverkeer. Ze hebben het bijvoorbeeld voor mijn eigen gemeente Alblasserdam,

32
00:02:57.000 --> 00:03:04.000
waar ik wethouder ben, laten doorrekenen naar tweeduizendveertig. En ja, tweeduizendveertig, met autonome groei, zoals we

33
00:03:04.000 --> 00:03:06.000
nu aan het doen zijn, komen we er ook niet meer in en uit. En

34
00:03:06.000 --> 00:03:11.000
eigenlijk voor de andere gemeentes in de Drechtsteden geldt hetzelfde. En het is uiteindelijk een

35
00:03:11.000 --> 00:03:18.000
ruimtevraagstuk. We willen recreëren, we willen wonen, we willen ondernemen en van A naar B gaan wordt wordt steeds

36
00:03:18.000 --> 00:03:26.000
moeilijker. Meer collectief vervoer dus. Maar dan is er nog een andere uitdaging. Dat collectieve vervoer is niet altijd

37
00:03:26.000 --> 00:03:33.000
goed toegankelijk voor mensen met een beperking. Dat zegt althans een reiziger met de nodige ervaring op dit gebied. Het

38
00:03:33.000 --> 00:03:37.000
openbaar vervoer is relatief ontoegankelijk. En dat is best lastig. Het begint al op het

39
00:03:37.000 --> 00:03:42.000
station. Dan, als de lift het doet dan heb je geluk. Maar hier in Dordrecht heb je

40
00:03:42.000 --> 00:03:46.000
niet zo vaak geluk, want de liften zijn heel vaak kapot. Dan heb je dus al je eerste

41
00:03:46.000 --> 00:03:49.000
barrière. Want als je niet op je perron kan komen, kan je ook niet in de trein

42
00:03:49.000 --> 00:03:54.000
instappen. Nou doet de lift het wonder boven wonder wel. Dan zit je met de situatie:

43
00:03:54.000 --> 00:04:00.000
Komt de assistentieverlening wel opdagen? Hier op Dordrecht is een relatief klein station qua assistenties. Dus dat doen

44
00:04:00.000 --> 00:04:04.000
ze met een extern bedrijf. Ja, het gebeurt wel eens dat die mensen niet komen, want die mensen rijden met

45
00:04:04.000 --> 00:04:08.000
de trein het hele land door om overal assistenties te doen. Als die een paar

46
00:04:08.000 --> 00:04:11.000
minuten vertraging hebben, zijn ze te laat en dan zie je de trein voor je neus wegrijden. Met de

47
00:04:11.000 --> 00:04:17.000
bus is het heel vaak dat ze gewoon het hoofd schudden en doorrijden, de buschauffeurs. Dus ja, je bent eigenlijk...

48
00:04:17.000 --> 00:04:20.000
Je moet altijd heel ruim plannen, want je weet niet wat je tegen gaat komen of je

49
00:04:20.000 --> 00:04:25.000
mee kan. Kijk, ik ben iemand die toch wel gaat. Het is extra gedoe en het is gestresst,

50
00:04:26.000 --> 00:04:30.000
maar ik laat mezelf niet tegenhouden. Maar het betekent bijvoorbeeld wel dat mijn ouders liever niet met

51
00:04:30.000 --> 00:04:33.000
mij reizen, want die kunnen die stress niet aan. De kans dat er niemand staat,

52
00:04:33.000 --> 00:04:36.000
de kans dat je niet uit kan stappen, de kans dat er een kapotte lift is, de kans dat je

53
00:04:36.000 --> 00:04:39.000
ergens vast komt te staan. Dat is voor hun te veel, daar kunnen ze niet tegen. De

54
00:04:39.000 --> 00:04:46.000
basis ligt eigenlijk al ver, ver in de vorige eeuw. En toen is eigenlijk het beeld ontstaan van: "Ja,

55
00:04:46.000 --> 00:04:50.000
mensen met een handicap, dat zijn mensen die zijn zielig, die zijn ziek. Dus die zetten we in

56
00:04:50.000 --> 00:04:56.000
een hoekje en we organiseren van alles speciaal voor jullie. Want de normale wereld hoeft niet toegankelijk te zijn."

57
00:04:56.000 --> 00:05:00.000
Want het beeld was toen dat mensen met een handicap in hun eigen leefwereld zaten. In de kern betekent

58
00:05:00.000 --> 00:05:04.000
dat, voor mij zo voelt dat, dat is mijn gevoel, dat je eigenlijk geen menselijke waardigheid hebt, dat je

59
00:05:04.000 --> 00:05:10.000
wordt weggezet als een groep, als een gehandicapte. Terwijl ik ben gewoon een mens. En dat ik nou toevallig

60
00:05:10.000 --> 00:05:13.000
problemen heb met lopen, dat is voor mij in ieder geval geen onderdeel van mijn

61
00:05:13.000 --> 00:05:17.000
identiteit. Eigenlijk gewoon eerder een vorm van diversiteit. Je hebt mensen die goed kunnen lopen, je hebt

62
00:05:17.000 --> 00:05:24.000
mensen die niet goed kunnen lopen. Maar volgens dit systeem is het volledig wie ik ben. Ben ik eigenlijk helemaal

63
00:05:24.000 --> 00:05:28.000
geen mens meer, maar ben ik een gehandicapte. En moet ik dankbaar zijn voor het feit dat ik

64
00:05:28.000 --> 00:05:36.000
hier mag leven. In Utrecht vinden we het College voor de Rechten van de Mens. Daar is onderzoek

65
00:05:36.000 --> 00:05:39.000
gedaan naar de knelpunten in het vervoer voor mensen met een beperking. Dat is dus

66
00:05:39.000 --> 00:05:47.000
openbaar vervoer, maar ook het speciale doelgroepenvervoer, zeg maar de aanvullende taxi's en busjes. Daarbij is vooral bekeken of Nederland

67
00:05:47.000 --> 00:05:53.000
wat dit betreft voldoet aan het VN-verdrag Handicap, dat mensen met een beperking hetzelfde recht geeft op mobiliteit als

68
00:05:53.000 --> 00:06:04.000
mensen zonder beperking. Een heel principieel uitgangspunt. Het is een recht dat erop is gericht dat mensen met verschillende langdurige

69
00:06:04.000 --> 00:06:12.000
beperkingen zich kunnen verplaatsen op voet van gelijkheid met andere mensen. Dat is het in de

70
00:06:12.000 --> 00:06:23.000
kern. De grote uitdaging voor de toegankelijkheid van het OV in tweeduizendveertig is vermoedelijk in de aansluiting OV

71
00:06:23.000 --> 00:06:34.000
en doelgroepenvervoer, zogenoemde combinatiereizen, en de verschillende facetten van toegankelijkheid: financiële toegankelijkheid, dus betaalbaarheid voor mensen

72
00:06:34.000 --> 00:06:45.000
met een beperking. Sociale toegankelijkheid: de wijze waarop mensen worden bejegend. Communicatieve toegankelijkheid: weet je alles om een reis te

73
00:06:45.000 --> 00:06:50.000
maken en weet je ook als er ergens een kink in de kabel zit. En natuurlijk

74
00:06:50.000 --> 00:07:06.000
niet onbelangrijk de fysieke toegankelijkheid. Regie, autonomie, zelfstandigheid, meedoen aan de samenleving en gelijkwaardigheid, dat zijn die hele belangrijke

75
00:07:06.000 --> 00:07:15.000
principes. Maar wat we hebben teruggekregen in het onderzoek dat we hebben laten uitvoeren, is dat juist

76
00:07:15.000 --> 00:07:23.000
dat ontzame, dat zelfstandige behoorlijk in de knel komt bij verschillende vormen van doelgroepenvervoer. En daarbij

77
00:07:23.000 --> 00:07:32.000
gaat het bijvoorbeeld over de randvoorwaarden, namelijk de vooraanmeldtijd die er is en de stiptheid

78
00:07:32.000 --> 00:07:38.000
en je hebt ook te maken met een zekere omrijtijd. En dat maakt het plannen en het vertrouwen

79
00:07:38.000 --> 00:07:46.000
op deze vorm van vervoer, maakt het lastig voor mensen. Het college heeft aanbevelingen gedaan om

80
00:07:46.000 --> 00:07:55.000
OV en doelgroepenvervoer meer integraal te benaderen. Probeer alle verschillende partijen die zich bezighouden

81
00:07:55.000 --> 00:08:08.000
met openbaar vervoer en doelgroepenvervoer om meer samen op te trekken, om te zorgen voor een integrale benadering. Wat

82
00:08:08.000 --> 00:08:16.000
belangrijk is bij de inzet van ervaringsdeskundigheid, in de zin van het VN-verdrag Handicap, bij openbaar vervoer en

83
00:08:16.000 --> 00:08:29.000
bij doelgroepenvervoer, is om te realiseren dat consumentenorganisaties niet hetzelfde zijn als organisaties van mensen met een beperking. Dus

84
00:08:29.000 --> 00:08:35.000
wie gebruik maakt van de inzet van ervaringsdeskundigheid, die doet er echt goed aan om ervoor te

85
00:08:35.000 --> 00:08:45.000
zorgen dat mensen met verschillende beperkingen ook worden betrokken, nadrukkelijk betrokken. En let wel: veel mensen maken geen gebruik

86
00:08:45.000 --> 00:08:54.000
van vervoer omdat het ontoegankelijk is. Onderzoek blijft belangrijk. Een uitdaging van formaat. Laten we op zoek gaan naar een

87
00:08:54.000 --> 00:09:01.000
oplossing, of in elk geval naar een oplossingsrichting. Aan de TU Delft werkt Niels van Oort. Hij deed veel onderzoek,

88
00:09:01.000 --> 00:09:07.000
ook in het buitenland, naar betere publieke mobiliteit. Ik denk dat we ons openbaar vervoer veel slimmer kunnen gaan inrichten,

89
00:09:07.000 --> 00:09:14.000
gebruik makend van de technologie. En het kernwoord daarbij is integratie. Niet als een silo naar

90
00:09:14.000 --> 00:09:19.000
openbaar vervoer kijken, maar juist in de brede zin, inclusief actieve mobiliteit, lopen en fietsen,

91
00:09:20.000 --> 00:09:28.000
inclusief opkomende deelmobiliteit, inclusief flexvervoer en zelfs inclusief een integratie met doelgroepenvervoer, waardoor we een

92
00:09:28.000 --> 00:09:35.000
veel effectiever en efficiënter transportsysteem kunnen maken. En wat mogelijk de uitdagingen zoals we nu

93
00:09:35.000 --> 00:09:38.000
zien op het gebied van ruimte, op het gebied van duurzaamheid, op het gebied van

94
00:09:38.000 --> 00:09:46.000
inclusiviteit, een antwoord kunnen geven. Mensen willen graag activiteiten ontplooien. Dat kan werk zijn, school, zorg.

95
00:09:46.000 --> 00:09:50.000
En over het algemeen zijn de collectieve systemen zoals we ze nu zien, het openbaar

96
00:09:50.000 --> 00:09:56.000
vervoer, de bus, tram, de trein, voorzien niet per se in een optimale deur-tot-deurreis. De meeste

97
00:09:56.000 --> 00:09:59.000
mensen wonen niet per se op een station en werken niet per se op een

98
00:09:59.000 --> 00:10:04.000
station. Dus vandaar dat die integratie belangrijk is, maar ook dat eerste deel, wat we

99
00:10:04.000 --> 00:10:09.000
the first mile noemen, en het laatste deel naar de bestemming, the last mile, eh,

100
00:10:09.000 --> 00:10:12.000
daar hebben we andere oplossingen voor. Dat is niet de kracht van openbaar vervoer over

101
00:10:12.000 --> 00:10:17.000
het algemeen, die stukken. En daar is integratie essentieel, dat het een vanzelfsprekende soepele reis wordt.

102
00:10:20.000 --> 00:10:26.000
Soepel en vooral vanzelfsprekend collectief vervoer. Dat begrip horen we ook ergens anders. Bij Jan van

103
00:10:26.000 --> 00:10:34.000
Zelm, directeur van Dova, het samenwerkingsverband van decentrale OV-autoriteiten, zeg maar de overheidsorganisaties die opdrachtgever

104
00:10:34.000 --> 00:10:40.000
zijn in het openbaar vervoer. Hij is een van de bedenkers van het concept publieke mobiliteit. Een concept dat

105
00:10:40.000 --> 00:10:48.000
grotendeels geen kwestie is van geld, maar van goed organiseren. Ik denk dat we met dezelfde middelen, als we

106
00:10:48.000 --> 00:10:54.000
het op een goede manier organiseren via een samenhangend geheel van publieke mobiliteit, veel meer kunnen

107
00:10:54.000 --> 00:11:01.000
bereiken, een veel beter aanbod voor reizigers kunnen maken. Ik vat de vraag van: "Hoe zou je het eigenlijk voor

108
00:11:01.000 --> 00:11:07.000
reizigers willen hebben?" vat ik altijd onder de term "vanzelfsprekend vervoer voor reizigers". Dat betekent dat

109
00:11:07.000 --> 00:11:11.000
op allerlei manieren het volledig vanzelfsprekend voelt. Het moet niet moeilijk voor je zijn. Je moet makkelijk kunnen

110
00:11:11.000 --> 00:11:15.000
betalen. Je moet je reisinformatie makkelijk vinden. De kwaliteit van het vervoer moet zo zijn

111
00:11:15.000 --> 00:11:20.000
dat je inderdaad je overstap haalt en niet zenuwachtig hoeft te worden. Vroeger hadden we een aparte

112
00:11:20.000 --> 00:11:25.000
bakker, een aparte slager, een aparte groenteman. Tegenwoordig hebben we een supermarkt. Ik kom daar binnen,

113
00:11:25.000 --> 00:11:29.000
ik heb een karretje. Ik krijg één zo'n ding in mijn hand en daar scan ik al

114
00:11:29.000 --> 00:11:33.000
mijn artikelen mee en aan het eind reken ik in één keer af. En dat is één

115
00:11:33.000 --> 00:11:37.000
systeem. Een van de dingen waar je wel mee moet beginnen, in mijn beleving, waar we met z'n allen mee moeten beginnen,

116
00:11:37.000 --> 00:11:41.000
is dat we bij elke beslissing die we nemen, bij alles wat we doen,

117
00:11:41.000 --> 00:11:48.000
ons als zelfverplichte vraag stellen: "Oké, maak ik het hiermee vanzelfsprekender voor reizigers?" En alles wat niet makkelijker is, moet

118
00:11:48.000 --> 00:11:53.000
je niet doen. Dat is een beetje zoals Steve Jobs het ooit deed bij Apple. Die zei: "Jongens,

119
00:11:53.000 --> 00:11:58.000
jullie mogen allemaal moeilijke dingen in dat ding stoppen en hij moet ook perfect zijn. Maar als die niet vanzelfsprekend

120
00:11:58.000 --> 00:12:01.000
voelt en mooi is en et cetera, et cetera, dan ga ik hem gewoon niet op

121
00:12:01.000 --> 00:12:09.000
de markt brengen, want dan deugt hij niet." En daar moeten we mee beginnen. De

122
00:12:09.000 --> 00:12:14.000
klant is koning, de reiziger, de consument moet centraal staan. Is dat het enige doel van publiek

123
00:12:14.000 --> 00:12:20.000
vervoer of is er meer? Waarschijnlijk wel. Onderzoeker Niels van Oort reisde naar Bogotá, de hoofdstad

124
00:12:20.000 --> 00:12:25.000
van Colombia. Hij was vooral onder de indruk van de visie van de burgemeester daar op de

125
00:12:25.000 --> 00:12:34.000
rol van publieke mobiliteit op weg naar een leefbare samenleving. Ja, Bogotá staat bekend als een van de eerste steden

126
00:12:34.000 --> 00:12:40.000
waar BRT is ontwikkeld. Bus Rapid Transit is hoogwaardige bus. En wat ik inspirerend vind van

127
00:12:40.000 --> 00:12:44.000
de burgemeester is dat zij niet alleen maar zich blind staart op: "We moeten BRT of we

128
00:12:44.000 --> 00:12:48.000
moeten metro of we moeten iets anders." Zij kijkt naar de totale mix van: hier is

129
00:12:48.000 --> 00:12:52.000
een BRT-systeem het beste, hier is een integratie van lightrail met de fiets het beste, hier is

130
00:12:52.000 --> 00:12:56.000
de fiets op zichzelf het beste. Die totale mix, en dat is wat mij betreft ook wel de

131
00:12:56.000 --> 00:13:01.000
kracht van publieke mobiliteit: dat je niet een suboptimale oplossing biedt op het gebied van OV, op het

132
00:13:01.000 --> 00:13:06.000
gebied van deelmobiliteit, op het gebied van flex, maar dat je integraal een optimum zoekt, wat

133
00:13:06.000 --> 00:13:10.000
past bij de behoeften van de mensen en van de maatschappij. En de burgemeester in

134
00:13:10.000 --> 00:13:15.000
Bogotá, die zet dat vol in, om niet alleen maar te kijken van: "Ik wil de bereikbaarheid van

135
00:13:15.000 --> 00:13:20.000
mijn stad verbeteren, ik wil ook het ruimtegebruik in mijn stad verbeteren", want ze hebben daar wel ruimtelijke

136
00:13:20.000 --> 00:13:27.000
uitdagingen. Ze wil de inclusiviteit van verschillende groepen, met name vrouwen, maar ook andere minder rijke delen van de bevolking,

137
00:13:28.000 --> 00:13:34.000
meer betrekken bij de stad door goede faciliteiten te bieden op het gebied van transport.

138
00:13:35.000 --> 00:13:44.000
Dat gaat natuurlijk over duurzaamheid. Enorme vervuiling, enorme gezondheidsproblemen daardoor. Meer inzetten op collectief, duurzaam vervoer helpt daar

139
00:13:44.000 --> 00:13:47.000
enorm bij. En ik vind het mooi om te zien hoe zij dat eigenlijk, dat

140
00:13:47.000 --> 00:13:51.000
idee, ook letterlijk gewoon in praktijk brengt door dat te doen. Waarom bemoei je je als

141
00:13:51.000 --> 00:13:59.000
overheid met collectief vervoer en openbaar vervoer? Niet alleen maar voor de reiziger, ook omdat je maatschappelijke doelstellingen

142
00:13:59.000 --> 00:14:04.000
daarmee wilt verwezenlijken. Dus je moet wel degelijk als overheid jezelf voor een deel centraal stellen en

143
00:14:04.000 --> 00:14:09.000
de vraag stellen: "Hoe kan openbaar vervoer of collectief vervoer mij helpen in mijn woonagenda? Hoe kan

144
00:14:09.000 --> 00:14:14.000
die mij helpen in mijn bestaanszekerheidsagenda, et cetera, et cetera? En hoe kan die dan ook nog

145
00:14:15.000 --> 00:14:19.000
zo fijn zijn voor de reiziger dat die dat daadwerkelijk gaat gebruiken?" Het moet zo vanzelfsprekend

146
00:14:19.000 --> 00:14:23.000
voelen voor een reiziger, zo makkelijk, zo aantrekkelijk, dat een reiziger eigenlijk op een gegeven

147
00:14:23.000 --> 00:14:26.000
moment zegt van: "Ja, weet je, waarom zou ik eigenlijk nog een eigen auto kopen? Want

148
00:14:26.000 --> 00:14:33.000
alles wat ik wil aan bereikbaarheid en mobiliteit kan ik met een hele makkelijke, fijne manier van collectief vervoer, publieke

149
00:14:33.000 --> 00:14:43.000
mobiliteit, realiseren." Maar hoe komen we daar? Onderzoek en innovatie kunnen ons helpen. In de Drechtsteden staat de duurzaamheidsfabriek. Hier

150
00:14:43.000 --> 00:14:50.000
werken bedrijven in samenwerking met onderzoekers en studenten aan innovaties, ook in het collectief vervoer. Ik ben het

151
00:14:50.000 --> 00:14:56.000
meest nieuwsgierig naar hoe het systeem nu echt werkt, hè. Dus waarom rijden alle bussen tussen bepaalde

152
00:14:56.000 --> 00:15:04.000
gebieden of waarom rijden treinen op bepaalde tracés? En is dat een optimale oplossing of is dat een oplossing die

153
00:15:04.000 --> 00:15:08.000
zo gegroeid is? Waarom zijn de haltes op de plek waar ze nu zijn? Is dat nog wel

154
00:15:08.000 --> 00:15:14.000
een logische plek? Zijn die overstapmomenten goed geregeld? Zijn de plekken waarin de modaliteiten bij

155
00:15:14.000 --> 00:15:22.000
elkaar komen, werkt het zoals bedacht? De logica van het beantwoorden van de vragen, dat is

156
00:15:22.000 --> 00:15:28.000
iets wat van alle tijden is, maar dat je het kan laden met meer wetenschappelijke data, daar

157
00:15:28.000 --> 00:15:33.000
zit wel een interessant element in. Dus je kan veel meer meten, het is goedkoper geworden, toegankelijker. En ik

158
00:15:33.000 --> 00:15:37.000
denk dat daar een kans zit om te ondersteunen of te valideren van: werkt dat nog? En als het

159
00:15:37.000 --> 00:15:45.000
anders werkt, ja, dan kun je maatregelen nemen. De mogelijkheden die de technologie ons biedt, maken mij optimistisch. Technologie, dat

160
00:15:45.000 --> 00:15:49.000
is een belangrijk verschil ten opzichte van wat we de afgelopen decennia, en misschien wel honderd

161
00:15:49.000 --> 00:15:55.000
jaar, hebben gedaan. Want flexvervoer is niet nieuw. Honderd jaar geleden hadden we ook al flexvervoer. Deelfietsen zijn

162
00:15:55.000 --> 00:15:58.000
ook niet per se nieuw. Dat zagen we in de jaren zestig, onder andere in Amsterdam, ook al. Een

163
00:15:58.000 --> 00:16:04.000
belangrijk verschil ten opzichte van die tijden is technologie en dan gaat het bijvoorbeeld over smartphones, het communiceren

164
00:16:04.000 --> 00:16:13.000
met je klanten, slimme algoritmes die vraag en aanbod efficiënt en effectief op elkaar kunnen afstemmen, betalingssystemen die

165
00:16:13.000 --> 00:16:18.000
steeds eenvoudiger worden. OVpay vind ik een mooi voorbeeld van een technologische ontwikkeling, waarbij je

166
00:16:18.000 --> 00:16:22.000
met je bankpas kunt betalen in plaats van met een OV-chipkaart, die sommige mensen niet hebben. Dat zijn allemaal

167
00:16:22.000 --> 00:16:27.000
vormen van technologie die ons kunnen helpen. Maar dat gaat niet vanzelf. We zien nu, als

168
00:16:27.000 --> 00:16:34.000
het gaat over deelvervoer bijvoorbeeld, elk deelvervoersysteem heeft z'n eigen app. We hebben twintig apps op onze telefoon staan

169
00:16:34.000 --> 00:16:38.000
als je, bij wijze van spreken, door Nederland integraal wil reizen. Dat is natuurlijk niet

170
00:16:38.000 --> 00:16:42.000
de manier om een vanzelfsprekende reis te organiseren. En daar ligt wat mij betreft ook de

171
00:16:42.000 --> 00:16:47.000
uitdaging. Maar we zien dat het heel ingewikkeld is om dat technisch goed met elkaar te blijven

172
00:16:47.000 --> 00:16:53.000
verbinden. Maar wat mij betreft is het wel cruciaal om die deur-tot-deurreis eh soepel en vloeiend

173
00:16:53.000 --> 00:16:58.000
voor iedereen te maken. Ik denk dat nu de tijd er echt rijp voor is. We

174
00:16:58.000 --> 00:17:06.000
hebben allerlei vormen van collectief vervoer, apps die veel meer kunnen dan twintig jaar geleden. Dus we kunnen

175
00:17:06.000 --> 00:17:12.000
een betaalsysteem tot stand brengen en we kunnen een reisinformatiesysteem tot stand brengen. En we hebben een heel andere

176
00:17:12.000 --> 00:17:18.000
visie gekregen op overstap en knooppunten. Vroeger was station Utrecht: daar wilde je niet wezen. En nu

177
00:17:18.000 --> 00:17:24.000
wil je daar juist wél wezen, omdat we erin geslaagd zijn om in te zien hoe belangrijk reizigers

178
00:17:24.000 --> 00:17:30.000
een overstap vinden en een station vinden, en ook stations te bouwen die ook voldoen aan de wens van:

179
00:17:30.000 --> 00:17:33.000
het voelt veilig, het voelt open, het is gezellig hier, ik wil hier graag wezen,

180
00:17:33.000 --> 00:17:38.000
ik vind het leuk om hier over te stappen. De tijd is rijp, in mijn beleving, om nu daadwerkelijk die

181
00:17:38.000 --> 00:17:47.000
slag te maken naar wat je tegenwoordig noemt publieke mobiliteit. Maar dan nog een lastige:

182
00:17:47.000 --> 00:17:54.000
De zeggenschap over publieke mobiliteit is in Nederland nogal versnipperd, verkokerd, zeggen sommigen. Twee ministeries,

183
00:17:54.000 --> 00:18:03.000
twaalf provincies, veel vervoersregio's en driehonderdtweeënveertig gemeenten bepalen namens ons allemaal de hoofdlijnen. Commerciële partijen zorgen voor de

184
00:18:03.000 --> 00:18:13.000
uitvoering. Hebben we het wel goed georganiseerd met z'n allen? Als het doelgroepenvervoer en het OV echt volledig geïntegreerd zouden

185
00:18:13.000 --> 00:18:17.000
worden, dan zie ik de regie daarvoor liggen bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. En dat

186
00:18:17.000 --> 00:18:22.000
gaat nog heel lastig worden, want op dit moment gaat het ministerie van Volksgezondheid, vraag me ook niet waarom,

187
00:18:22.000 --> 00:18:29.000
over het doelgroepenvervoer, zoals de Valys, en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gaat over het openbaar vervoer. Het is

188
00:18:29.000 --> 00:18:34.000
weer een voorbeeld van het medisch model handicap. We kijken op een medische manier naar handicap en wij

189
00:18:34.000 --> 00:18:39.000
in Nederland hebben een verdrag geratificeerd en daarin staat dat we volgens het sociale model naar mensen met

190
00:18:39.000 --> 00:18:49.000
een handicap moeten kijken. En dat betekent dus dat dat soort dingen niet meer bij Volksgezondheid thuishoren. We

191
00:18:49.000 --> 00:18:56.000
kijken naar de aansturing van transportsystemen. We hebben silo's met openbaar vervoer, we hebben silo's met deelmobiliteit, we hebben silo's

192
00:18:56.000 --> 00:19:01.000
met fiets. Integratie is daar essentieel. Dus rollen zouden wel kunnen veranderen, zodat je ook

193
00:19:01.000 --> 00:19:08.000
een beter product krijgt van zowel openbaar vervoer als deelmobiliteit. Wat moet je centraal doen, wat moet je decentraal doen?

194
00:19:09.000 --> 00:19:12.000
Wat heeft voordelen, wat heeft nadelen? Het aardige van decentraal is dat je: Drenthe is

195
00:19:12.000 --> 00:19:20.000
niet Rotterdam. Dus je moet maatwerk hebben. Maar tegelijkertijd moet je ook een aantal gezamenlijke dingen hebben.

196
00:19:21.000 --> 00:19:29.000
Zo hebben wij in Nederland een betaalsysteem, we hebben in Nederland een reisinformatiesysteem. Althans, iedereen heeft

197
00:19:29.000 --> 00:19:36.000
dezelfde reisinformatie. Dus wij lijken er in Nederland vrij goed in te slagen om dat wat decentraal kan

198
00:19:36.000 --> 00:19:42.000
en een meerwaarde heeft decentraal, om dat ook decentraal te doen, en tegelijkertijd dat wat

199
00:19:42.000 --> 00:19:48.000
je centraal moet regelen, omdat het voor iedereen fijn is, om dat ook centraal te doen. Dan nog

200
00:19:48.000 --> 00:19:54.000
even terug naar de praktijk. In Drechtsteden hebben we Stroomlijn, een publieksmobiliteitsplatform dat goed

201
00:19:54.000 --> 00:20:00.000
vervoer regelt voor de inwoners, vooral voor mensen die dit niet zelfstandig kunnen. De regisseur op

202
00:20:00.000 --> 00:20:05.000
de bekende taxi's en busjes, maar ook bijvoorbeeld op de wijkhopper. Een elektrisch voertuig dat wordt

203
00:20:05.000 --> 00:20:09.000
bestuurd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voor korte ritten in de buurt of

204
00:20:09.000 --> 00:20:15.000
naar een halte. Welke rol kan Stroomlijn spelen als het gaat om publieke mobiliteit? Grietje?

205
00:20:15.000 --> 00:20:22.000
"Ja, graag gedaan. Dag!" Dag. Stroomlijn regisseert op dit moment het publieke vervoer. Dat doen

206
00:20:22.000 --> 00:20:28.000
wij met de nadruk op reizigers die dat niet zelfstandig kunnen. Wij doen het ook voor Qbuzz. En

207
00:20:28.000 --> 00:20:33.000
nu kijken we eigenlijk naar een vernieuwde vorm van mobiliteit, waarbij we zeggen: "Goh, we lopen

208
00:20:33.000 --> 00:20:39.000
allebei tegen dezelfde uitdagingen aan. Hoe zouden we nou een slimme systeemintegratie kunnen doen?" Je hebt twee

209
00:20:39.000 --> 00:20:47.000
buurvrouwen, wonen allebei in dezelfde straat. De een is WMO-geïndiceerd en gaat met het collectief vervoer, de ander

210
00:20:47.000 --> 00:20:55.000
gaat normaal met het openbaar vervoer. Zouden die twee dan met elkaar rekening willen en kunnen houden om dan

211
00:20:55.000 --> 00:21:01.000
samen in één systeem te reizen? En dat zou kunnen betekenen dat je een doelgroepeiziger

212
00:21:02.000 --> 00:21:09.000
in hetzelfde busje laat rijden, voor de first and last mile, als een OV-reiziger. Om de twee

213
00:21:09.000 --> 00:21:15.000
systemen goed te integreren, betekent dat voor de reiziger dat de ene reiziger iets over zou moeten hebben voor

214
00:21:15.000 --> 00:21:22.000
de andere reiziger. Want je moet wel even wachten als iemand rolstoelgebonden is voordat hij in de bus is. En

215
00:21:22.000 --> 00:21:26.000
we hebben het nu even over twee systemen, maar we hebben ook nog de deelauto's en de fietsen en

216
00:21:26.000 --> 00:21:33.000
er is natuurlijk nog veel meer. En als we die slim aan elkaar koppelen en dat integreren, dan

217
00:21:33.000 --> 00:21:38.000
zou je eigenlijk een veel beter alternatief hebben dan voor die auto. Waar ik bang voor ben,

218
00:21:38.000 --> 00:21:46.000
is dat wij het openbaar vervoer en nieuwe oplossingen die we daarin vinden pas goed

219
00:21:46.000 --> 00:21:52.000
vinden als het net zo werkt als Netflix. Dat we allemaal de gedachte hebben: "Als ik nu op het

220
00:21:52.000 --> 00:21:57.000
knopje druk, dan moet nu dat busje voorrijden", en de onmiddellijkheid en de onmiddellijke

221
00:21:57.000 --> 00:22:04.000
behoeftebevrediging daarin. Dus vroeger zat je gewoon met iedereen in de bus,

222
00:22:04.000 --> 00:22:08.000
en hadden we daar ook een wijze geduld voor als een oud omaatje instapte of zo. Je werd ook nog opgevoed dat je dan

223
00:22:08.000 --> 00:22:18.000
op moest staan. En nu lijkt het wel of de bussen alleen maar voor de middle ages zijn, zeg maar,

224
00:22:18.000 --> 00:22:28.000
en dat mensen met een beperking, oudere mensen, op een andere manier vervoerd moeten worden. Wat

225
00:22:28.000 --> 00:22:33.000
vraagt de noodzakelijke vernieuwing van bestuurders, van wethouders en van gedeputeerden, die de publieke zaak

226
00:22:33.000 --> 00:22:39.000
dienen? Volgens mij is de grootste uitdaging: durven wij een appel te doen op de

227
00:22:39.000 --> 00:22:48.000
gebruikers om anders te denken, om een ander vervoersgedrag te krijgen? Durven wij bijvoorbeeld naar

228
00:22:48.000 --> 00:22:57.000
automobilisten toe te zeggen van: "Wij bieden eigenlijk een fijner alternatief en daarmee willen wij graag ook een soort

229
00:22:57.000 --> 00:23:04.000
gedragsverandering, en dat we minder met de auto gaan en meer andere modaliteiten van vervoer gaan gebruiken." Dus we moeten

230
00:23:04.000 --> 00:23:12.000
daar echt ook durven sturen als bestuurders. Als we nu een nieuwe woonwijk maken, dan proberen we die

231
00:23:12.000 --> 00:23:17.000
ook in te richten naar die nieuwe normen. Daar gaan we ook nadenken over: "Hé, moeten al die

232
00:23:17.000 --> 00:23:21.000
mensen hun auto voor de deur zetten, of zijn de voorwaarden waaronder ze die woning kopen al

233
00:23:21.000 --> 00:23:27.000
anders?" Er is een mooie parkeergelegenheid aan de rand van het dorp. Daar staan deelfietsen. Als je daar gaat

234
00:23:27.000 --> 00:23:31.000
wonen in die wijk, ja, dat betekent dat eigenlijk automatisch wat we van je verwachten dat

235
00:23:31.000 --> 00:23:40.000
je gewoon je auto daar parkeert en dat je gewoon gebruik maakt van de deelfiets. Als provincie hebben

236
00:23:40.000 --> 00:23:47.000
we een aantal rollen. We zijn opdrachtgever en we staan in contact met de klanten. En we hebben natuurlijk

237
00:23:47.000 --> 00:23:55.000
ook contact met andere opdrachtgevers, ministeries en uiteraard de partijen die het vervoer laten rijden. En overal proberen we

238
00:23:56.000 --> 00:23:59.000
te kijken wat we aan kennis kunnen ophalen, wat we voor verbeterpunten zien en die door

239
00:23:59.000 --> 00:24:04.000
te voeren. Ik zie vooral kansen in de R-netlijnen en die rijden hoogfrequent, ja, op,

240
00:24:04.000 --> 00:24:09.000
zoals dat in vaktermen heet, gestrekte lijnen. En daardoor kunnen we veel meer vervoer aanbieden op dezelfde lijn

241
00:24:10.000 --> 00:24:14.000
dan wanneer je slinger de slinger door alle straatjes in kernen moet. En ik zie

242
00:24:15.000 --> 00:24:20.000
veel kansen in het vervoer in het buitengebied, om dat wat individueler redelijk te maken. Maar dan moeten we dus

243
00:24:20.000 --> 00:24:27.000
zorgen dat we de busjes efficiënter en handiger kunnen inzetten. Zou je zoiets willen, dan moet de Wet personenvervoer

244
00:24:27.000 --> 00:24:33.000
worden aangepast. Dat is een wet uit negentienhonderdnegenennegentig, is wat toen bedacht is, vijfentwintig jaar geleden, nog

245
00:24:33.000 --> 00:24:42.000
steeds vooral handig. Het gaat om de passagiers. Geef die nou de extra ruimte door te zeggen: "Jongens,

246
00:24:42.000 --> 00:24:46.000
die financieringsstromen blijven gewoon zoals ze zijn. Jullie garanderen dat iemand die WMO-vervoer moet krijgen, dat ook

247
00:24:46.000 --> 00:24:50.000
krijgt. Maar of je dat nou eens een keer deelt met een leerling, of iemand die, ja,

248
00:24:51.000 --> 00:24:55.000
senior iemand is via een regeling van de gemeente en die naar de markt gaat, dat is allemaal prima."

249
00:24:55.000 --> 00:25:01.000
Dus met het ministerie praten we over herziening van de wettelijke kaders. En we zijn ook op

250
00:25:01.000 --> 00:25:05.000
bezoek geweest bij Stroomlijn, met de mensen van het ministerie, en daar heb ik ook

251
00:25:05.000 --> 00:25:11.000
gezegd: "Als jullie mij rugdekking geven, halen we morgen de schotten weg." Om een bos groen

252
00:25:11.000 --> 00:25:15.000
te laten zijn, dient elke boom groen te zijn. Maar dat is wel zo: als we dit van

253
00:25:15.000 --> 00:25:25.000
de grond willen trekken, moeten we allemaal diezelfde stap vooruit doen. En dan, stel dat

254
00:25:25.000 --> 00:25:31.000
het lukt dat we echt een goed systeem van publieke mobiliteit realiseren, een systeem dat voor iedereen toegankelijk,

255
00:25:31.000 --> 00:25:36.000
duurzaam en betaalbaar is en dat zo aantrekkelijk is dat steeds meer mensen de auto

256
00:25:36.000 --> 00:25:44.000
een dagje of meer kunnen missen. Wat hebben we daarmee dan bereikt? Vervoer is een

257
00:25:44.000 --> 00:25:49.000
vorm van vrijheid. Dus als je zelf beschikt over je eigen vervoer, kan je overal naartoe gaan waar je

258
00:25:49.000 --> 00:25:56.000
wilt. Je moet vrij kunnen bewegen. We kunnen alles wel organiseren, maar als je er niet kan

259
00:25:56.000 --> 00:26:05.000
komen... Vervoer is een manier om mensen te ontmoeten, om andere dingen te zien, om jezelf te blijven activeren,

260
00:26:05.000 --> 00:26:14.000
en te ontwikkelen. Ik denk dat uiteindelijk het ontwerp van een optimaal transportsysteem, bestaande uit verschillende modaliteiten, geïntegreerd, passend bij

261
00:26:14.000 --> 00:26:18.000
de behoeften van de verschillende reiziger en passend bij mogelijke maatschappelijke doelen op het gebied

262
00:26:18.000 --> 00:26:27.000
van inclusiviteit, ruimte, duurzaamheid, uiteindelijk leidt tot leefbare steden, leefbaardere regio's in het land, tot meer

263
00:26:28.000 --> 00:26:31.000
nationaal geluk, zou ik willen zeggen, voor onze bevolking.